İskelenin Altındaki Gizli Deniz Laboratuvarı: Salça Tenekesinde Büyütülen Yengeçler ve Midye Ameliyatı

I. Saat 11:20: Dikili İskelesinin Altındaki Serin ve Yosunlu Karanlık

Ağustos güneşinin altında Dikili Barış Sitesi’nin kumsalı alev alev yanıyordu. Saat tam 11:20’ydi. İskele tahtalarının üstü elli derece sıcağa ulaşmıştı.

Fakat iskelenin tam altı bambaşka bir gezegendi. Burası serin, loş ve gizemli bir sığınaktı. Güneş ışıkları tahta aralıklarından ince altın çizgiler halinde sızıyordu. Su burada zümrüt yeşili ve kristal kadar berraktı.

İskele ayaklarını saran demir borular kalın pas katmanlarıyla kaplıydı. Bu paslı boruların üstü simsiyah midye kolonileriyle donanmıştı.

Havadaki koku çok keskindi. Ağır bir iyot, çürümüş yosun ve pas kokusu genizleri yakıyordu. Dalgakıran taşlarının arasına gizlenmiş gölgelerde su samur gibi kıpırdıyordu.

On iki yaşındaki Mert ile on yaşındaki kuzeni Can suyun içindeydi. Bellerine kadar gelen suda sessizce ilerliyorlardı.

İkisinin de ayaklarında delikli yeşil plastik deniz ayakkabıları vardı. Bu ayakkabılar olmadan iskele altına girmek imkansızdı. Keskin midye kabukları insan derisini jilet gibi keserdi.

Mert elindeki paslı sarı çatalla bir midye kümesini işaret etti:

— “Can! Bak şuradaki boruya bak.”

— “Mert ağabey, dev gibi bir yengeç var orada!”

— “Bağırma velet, ürkütüp kaçıracaksın!”

— “Kıskaçları simsiyah baksana! Keser mi parmağımı?”

— “Keser tabii. Bacağını bile koparır bu canavar.”

— “Peki nasıl yakalayacağız onu?”

— “Taktik basit. Şimdi salça kutusunu hazırla.”

Mert beline bağladığı naylon iple taşıdığı beş kiloluk boş Tat domates salçası tenekesini suyun üstüne çıkardı. Tenekenin içi deniz suyu ve yeşil marul yosunlarıyla doluydu.

Bu teneke onların gayriresmi deniz biyolojisi laboratuvarıydı.

---

II. Salça Tenekesi Ekosistemi ve ‘Kıskaç Mahmut’un Esareti

Salça tenekesini hazırlamak büyük bir mühendislik bilgisi gerektirirdi. Tenekenin dibine önce ince beyaz kum serilirdi. Ardından üç adet delikli çakıl taşı yerleştirilirdi.

Bu taşlar yengeçlerin saklanması için mağara görevi görürdü. Üzerine kayalardan kazınan taze yosunlar bırakılırdı.

Mert iskele borusundaki koca taş yengecine doğru yaklaştı. Sol elinde çatalla açılmış taze bir midye eti tutuyordu:

— “Can, kepçeyi arkasına doğru uzat.”

— “Ağabey kıskaçlarını havaya kaldırdı, tıslıyor bu!”

— “Korkma diyorum sana. Midye kokusuna dayanamaz bunlar.”

Mert turuncu midye etini yengecin burnunun dibine uzattı. Yengeç önce tereddüt etti. İki küçük siyah gözünü oynattı.

Sonra dayanamadı. Sağ kıskacıyla midyeye hamle yaptı.

Tam o saniyede Mert arkadan kepçeyi hızla daldırdı. Yengeç kayadan koptu: Şap!

Mert kepçeyi havaya kaldırdı. Yengeç kepçenin naylon filesine hırsla dolandı. Kıskaçlarını havada çılgınca savuruyordu:

— “Tuttuk! Vallahi yakaladık!”

— “Tenekeye at çabuk Mert ağabey!”

— “Aç kutunun kapağını!”

Yengeç salça tenekesinin içine düştü: Tık-güm!

Hemen tenekenin dibindeki çakıl taşının altına sığındı. İki iri kıskacını yukarı dikti. Gözleri düşmanca parlıyordu.

Mert tenekenin üstüne eğildi:

— “Bunun adı bundan sonra Kıskaç Mahmut.”

— “Ağabey bu kutuda yaşar mı gerçekten?”

— “Yaşar tabii. Her gün üç öğün midye vereceğiz ona.”

— “Büyüyünce ne kadar olur?”

— “Bütün kutuyu kaplar. Istakoz kadar devasa olur.”

Laboratuvardaki canlı envanteri hızla genişliyordu:

Canlı Türü	Verilen İsim	Tutsaklık Yeri	Beslenme Menüsü	Hayatta Kalma Süresi
Kaya Yengeci	Kıskaç Mahmut	5 kg Salça Tenekesi	Çiğ midye içi, karpuz kabuğu	48 saat (sonra kaçış)
Kum Yengeci	Şimşek	Plastik Yoğurt Kovası	Bayat ekmek kırıntısı	12 saat (ölüm tehlikesi)
Deniz Minaresi	Döner Kardeşler	Şeffaf Kavanoz	Kayalardaki yeşil yosunlar	5 gün (kokuşma riski)
Şeffaf Denizanası	Hayalet	Ayran Bardağı	Saf deniz suyu	2 saat (eriyip yok oluş)
Kaya Balığı (Horozbina)	Korsan	İki Litrelik Pet Şişe	Ekmek içi ve kurtçuk	24 saat (oksijensizlik)

---

III. Midye Ameliyatı Protokolü: Paslı Bıçak ve Sarımsaklı Sos Hayalleri

Saat 12:40 oldu. Güneş tam tepeye dikildi. İskele altındaki gölgeler kısaldı.

Laboratuvarın en tehlikeli ameliyatı başlamak üzereydi: Taze Midye Açma Seansı.

Mert annesinin mutfaktan gizlice aşırdığı tırtıklı ekmek bıçağını çıkardı. Bıçağın ucu çoktan bükülmüştü.

İskele ayaklarından kopardıkları iri kara midyeleri bir taşın üstüne dizdiler:

— “Can, midyeyi iki parmağınla sıkı tut.”

— “Ağabey bıçak kayarsa elimi keser!”

— “Kaymaz oğlum, profesyonel cerrah gibi çalışıyoruz burada.”

— “Kıskaç Mahmut açlıktan kutunun kenarını tırmalıyor bak.”

— “Şimdi ona ziyafet çekeceğiz.”

Mert bıçağın ucunu midyenin iki siyah kabuğu arasına soktu. Bıçağı hafifçe büktü: ÇIT!

Kabuk aralandı. İçinden berrak ve tuzlu bir deniz suyu fışkırdı. Mert bıçağı dairesel bir hareketle döndürdü.

Midyenin parlak turuncu eti ortaya çıktı. İyot kokusu etrafa yayıldı.

Mert parmağıyla eti kopardı. Salça kutusunun içine attı:

— “Ye bakalım Kıskaç Mahmut! Afiyet olsun!”

Yengeç midye etini iki kıskacıyla birden kaptı. Ağzındaki minik uzuvları hızla hareket ettirerek yemeye başladı.

Can hayranlıkla izliyordu:

— “Ağabey bunları pişirip biz de yesek ya?”

— “Delirdin mi sen? İskele midyesi zehirlidir oğlum.”

— “Büyükler rakının yanında yiyor ama?”

— “Onlar lokantada yiyor. Bizimkiler kurşun dolu, yersen karnın şişer!”

— “İyi o zaman, hepsini Mahmut yesin.”

---

IV. Güneşte Unutulan Teneke ve Balkondaki Koku Felaketi

Her büyük bilimsel deney beklenmedik bir felaketle sonuçlanmaya mahkumdu. Bizim deniz biyologları da aynı kaderi paylaştı.

Saat 13:30’da kıyıdan çocukların annesi Nejla Hanım’ın sesi yankılandı:

— “Meeeeert! Caaaaan! Çıkın sudan artık! Dudaklarınız mosmor oldu!”

İki çocuk panikle sudan fırladı. Salça tenekesini iskelenin altındaki karanlıkta bırakmak istemediler. Mahmut’un güvenliğinden endişe ediyorlardı.

Mert kutuyu ıslak kuma çıkardı. Gizlice sitenin bahçesine taşıdılar. Kutuyu evin zemin katındaki balkonun tam altına, klima motorunun yanına sakladılar:

— “Can, burada dursun. Akşam üstü gelip bakarız.”

— “Güneş gelmez değil mi buraya ağabey?”

— “Klima motorunun arkası hep gölgedir velet. Bir şey olmaz.”

Fakat öğleden sonra güneş yön değiştirdi. Batı güneşi balkonun altına doğrudan vurdu.

Klima motoru ise dışarıya kırk derece sıcak hava üflüyordu. Salça tenekesinin içindeki deniz suyu adeta kaynamaya başladı.

İçerideki taze midye parçaları, yosunlar ve zavallı Kıskaç Mahmut fırına girmiş gibi oldu.

Saat 16:15’te 3 numaralı blokta dayanılmaz bir facia patlak verdi.

Balkonların önünden geçen herkes burnunu tutmaya başladı. Sanki yüz yıllık bir balıkçı teknesi bahçenin ortasında çürümüştü.

Nejla Hanım balkonda fasulye ayıklıyordu. Kokuyu alınca öğürerek ayağa fırladı:

— “Aman yarabbim! Bu ne biçim lağım kokusu böyle?”

Komşu Sevim Teyze üst kattan eğildi:

— “Nejla Hanım! Bahçede kedi mi öldü acaba?”

— “Kedi değil Sevim Hanım, sanki bütün Ege Denizi çürümüş!”

— “Klima motorunun oradan geliyor koku, baksana!”

Nejla Hanım terliklerini giyip bahçeye indi. Klima motorunun arkasına baktı.

Gördüğü şey karşısında küçük bir çığlık attı. Üzeri sineklerle kaplanmış, içi köpüren paslı bir Tat salça tenekesi duruyordu.

İçinden dışarıya doğru kahverengi, leş gibi bir sıvı sızıyordu.

---

V. Nejla Hanım’ın Operasyonu ve Balkondan Uçan Laboratuvar

Nejla Hanım eline bahçe süpürgesini aldı. Çığlığı site koridorlarında yankılandı:

— “MERRRRT! BURAYA GEL ÇABUK!”

Mert odasında Sega oyun konsolunda Sonic oynuyordu. Annesinin ses tonundaki tehlikeyi hemen sezdi. Salonun kapısından kafasını uzattı:

— “Efendim anne?”

— “Nedir bu rezillik bahçedeki? Bu teneke neyin nesi?”

Mert’in dili damağı kurudu:

— “Şey anne… Deniz biyolojisi projesi o.”

— “Ne projesi çocuk? Bütün mahalleyi leş gibi kokuttunuz!”

— “Yengeç besliyorduk anne… Adı Kıskaç Mahmut…”

— “Başlatma Mahmut’una şimdi! Evin dibine lağım kurmuşsunuz veletler!”

Can da korkudan kapının arkasına saklandı.

Nejla Hanım eldiven bile takmadan süpürgenin sapıyla tenekeyi bahçe kapısına doğru itti. Teneke devrildi: ŞILAAAAP!

İçindeki simsiyah su, haşlanmış yosunlar ve yarı baygın yengeç bahçedeki çimlerin üstüne saçıldı.

Fakat bir mucize oldu. Kıskaç Mahmut ölmemişti. Çimlerin üstünde can havliyle doğruldu. Yan yan koşarak çalılıkların arasına daldı.

Nejla Hanım süpürgeyi Mert’in arkasından fırlattı:

— “Bir daha bu eve midye, yengeç, yosun sokanın ayaklarını kırarım!”

— “Anne bilim yapıyorduk ama!”

— “Biliminiz batsın sizin! Doğru banyoya, kırk kalıp sabunla yıkanacaksınız!”

---

VI. İskele Altındaki Özgürlük ve Bilim İnsanlarının Hüznü

Akşam saat 19:30 oldu. Güneş kızıl bir top gibi Dikili açıklarında battı.

Mert ile Can kollarında ve boyunlarında yoğun Hacı Şakir sabunu kokusuyla iskeleye geri döndüler.

Ayaklarını iskeleden aşağıya doğru sarkıttılar. İskelenin altındaki serin karanlığa baktılar. Artık ellerinde salça tenekesi yoktu. Bıçak ve çatallarına anneleri tarafından el konmuştu.

Can derin bir iç çekti:

— “Mahmut kurtuldu mu dersin ağabey?”

Mert gülümsedi:

— “Kurtuldu tabii. Çalılıkların altından sürünerek denize inmiştir o çoktan.”

— “Bize küsmüş müdür acaba?”

— “Yengeçler küsmez oğlum. Şimdi iskele ayaklarındaki midyeleri keyifle yiyordur.”

— “Yarın yine dalar mıyız iskele altına?”

— “Dalarız. Ama bu sefer teneke yok. Sadece maskeyle uzaktan izleyeceğiz.”

— “Gözlem yapacağız yani?”

— “Aynen öyle velet. Gerçek bilim adamları hayvanları kafese tıkmaz, doğal ortamında inceler.”

İki çocuk karanlık sulara son bir kez baktılar.

İskelenin en paslı demir borusunun dibinde iki küçük siyah göz suyun üstünde parladı. Bir kaya yengeci kıskaçlarını havaya kaldırıp iki kez şaklattı.

Belki de Kıskaç Mahmut, kendisini fırınlanmaktan kurtaran küçük dostlarına uzaktan teşekkür ediyordu.