Şarköy ve Mürefte Bağları Arasında Trakya Sayfiyesi: Sofra Şarabı ve Poyraz Dalgaları

I. Ganos Dağları Virajları ve Mürefte İskelesi

19 Ağustos 1987. Saat 10.30.

Eski model bir Murat 131 Tekirdağ sahil yolunda ilerliyordu.

Uçmakdere virajları arabayı beşik gibi salladı. Sağ tarafta Ganos Dağları’nın dik yamaçları göğe yükseliyordu. Sol tarafta ise Marmara Denizi masmavi parıldıyordu.

Arabanın camları sonuna kadar açıktı. İçeriye tuzlu deniz havası ve kekik kokusu doluyordu.

Arka koltukta iki çocuk uyukluyordu. Bagajda ise iki çuval kuru soğan ve teneke peynirler vardı.

Mürefte kasabasına girildiğinde hava aniden değişti. Havada kesif bir mayalanmış üzüm kokusu duyuldu.

Tarihi Rum taş evlerinin önünden geçildi. Kıyı boyunca uzanan asırlık çınarların altından deniz göründü.

Direksiyondaki Emekli Cerrahpaşa Başteknisyeni Rasim Bey derin bir nefes aldı. Yanındaki eşi Mediha Hanım’a baktı:

— “Kokuyu aldın mı Mediha? Mürefte’ye geldik be ya!”

— “Aldım Rasim, her yer bağ kokuyor.”

— “İstanbul’un tozu dumanı geride kaldı.”

— “Kooperatifin suyu akıyor mudur acaba?”

— “Bekçi İlyas depoyu doldurmuştur, merak etme sen.”

— “Geçen sene hidrofor yanmıştı, unutma.”

— “Bu sene yenisini aldık, tazyikli akar.”

— “Çocukların mayolarını hemen çıkaralım arabadan.”

— “Önce eşyaları indirelim Mediha, deniz kaçmıyor.”

Mürefte İskelesi’ne vardıklarında balıkçı tekneleri ağlarını temizliyordu. İskele babalarına martılar tünemişti.

Bu sahil ne Bodrum’a benzerdi ne de Çeşme’ye. Burası Trakya’nın kendi halinde, iddiasız ve samimi sayfiye kalesiydi.

---

II. Kooperatif Blokları: Çift Katlı Dubleksler ve İncir Ağaçları

Şarköy ile Mürefte arasındaki sahil şeridinde onlarca yapı kooperatifi uzanırdı.

Deniz Kızı Sitesi, Mutuk Sitesi ve Bağcılar Kooperatifi yan yana dizilmişti.

Bu siteler 1980’lerin memur ve işçi tasarruflarıyla yükselmişti.

Her blok iki katlıydı. Beyaz kireç badanalıydı. Balkonlarında kırmızı kiremit sundurmalar vardı.

Bahçelerde incir ağaçları, asmalar ve bodur zeytinler bulunurdu.

Rasim Bey arabayı kendi parselinin önüne park etti. Bagajı açtı. Çantaları indirirken yan bahçenin sahibi Demirci Ustası Hasan Bey tel örgüye yanaştı.

Elinde budama makası vardı. Şapkasını geriye itti:

— “Ooo Rasim Ağabey! Hoş geldiniz be ya!”

— “Hoş bulduk Hasan! Nasıl buralar?”

— “Poyraz var iki gündür, deniz biraz sert.”

— “Olsun, poyraz iyidir, havayı temizler.”

— “Bağlardan yeni üzüm kestim, birazdan getiririm.”

— “Eksik olma Hasan, akşama mangalı yakarız beraber.”

— “Su durumları nasıl Hasan?”

— “Günde iki saat veriyorlar ağabey, idare ediyoruz.”

— “Depoyu dolduralım hemen o zaman.”

— “Ben vanayı açtım bile Rasim Ağabey!”

— “Genel kurul toplantısı yapıldı mı bu yaz?”

— “Pazar günü yapılacak ağabey, aidatlara zam kapıda!”

Site içinde hayat sokaktaydı. Kimse kapısını kilitlemezdi.

Verandaların önünde plastik terlikler diziliydi. Kadınlar sabah kahvelerini komşu verandada içerdi.

Çocuklar sokak aralarında bisiklet yarışları yapardı. Tek kural vardı: Bahçedeki asma yapraklarını koparmamak.

Çünkü o asma yaprakları akşamki zeytinyağlı sarmalar için tek tek sayılırdı.

---

III. Beş Litrelik Damacana Şarap ve Sofra Savaşları

Mürefte’de sayfiye demek üzüm ve şarap kültürü demekti.

Öğle sıcağında Rasim Bey eline boş cam damacanayı aldı. Hasır sepet kaplı beş litrelik tarihi bir damacanaydı bu.

Kasaba merkezindeki tarihi şaraphaneye doğru yürüdü. Taş mahzenin demir kapısı aralıktı.

İçerisi serindi. Devasa meşe fıçılar mahzenin duvarları boyunca diziliydi.

Şarap ustası fıçının pirinç musluğunu açtı. Koyu kırmızı şarap damacanaya dolmaya başladı:

— Şar! Şar! Şar!

— “Bu seneki rekolte nasıl usta?”

— “Güneşi bol aldı Rasim Bey. Şeker oranı tam kıvamında.”

— “Yumuşak içimli mi peki?”

— “Karakız üzümünden yaptık bunu. Akşam sofrasına birebirdir.”

— “Asiditesi nasıl peki usta?”

— “Tam kıvamında, mideyi hiç yormaz!”

— “İki litre de beyaz koyuver o zaman.”

— “Hemen dolduruyorum beyefendi, soğuk içiniz!”

— “Bağbozumu şenliği ne zaman başlar usta?”

— “Eylülün ilk haftası davul zurna çalar burada!”

Damacana doldu. Ağzına mantar tıkandı. Üzerine gazete kağıdı sarıldı.

Rasim Bey damacanayı kucağına alıp siteye döndü. Damacana doğrudan kuyu suyunun içine daldırıldı.

Şarabın soğuması gerekirdi. Buzdolabında yer yoktu. Çünkü buzdolabı kavun ve karpuzlarla tıka basa doluydu.

Saat 13.30’da sofralar kurulurdu. Masaya beyaz peynir, köy ekmeği ve bahçeden yeni koparılmış pembe domatesler konurdu.

Şarap kalın cam bardaklara doldurulurdu.

— “Şerefe Rasim Bey! Trakya’nın havasına!”

— “Sağlığına Hasan! Poyrazınız eksik olmasın!”

— “Bu seneki şarap gerçekten harika olmuş komşu.”

— “Mürefte toprağı bereketlidir Rasim Ağabey, taş diksen üzüm biter!”

— “Bir kadeh daha doldur Hasan, kana can katar bu!”

Bu şarap meclisleri gösterişten uzaktı. Kadehler tokuşturuldukça dertler unutulurdu.

Fakat öğleden sonra denizin yüzü birdenbire asılacaktı.

---

IV. Saat 14.00 Poyrazı: Yosunlu Dalgalar ve Kırmızı Denizanası

Saat tam 14.00’te Marmara Denizi uykusundan uyandı.

Poyraz rüzgarı Tekirdağ sırtlarından denize doğru indi. Hızı saatte kırk kilometreye ulaştı.

Denizin rengi mavisini kaybetti. Koyu yeşil ve kurşuni bir renge büründü.

Kıyıya doğru bir buçuk metrelik sert dalgalar hücum etti. Dalgalar kumsala çarptıkça beyaz köpükler havaya savruldu.

Denizin dibindeki kahverengi yosunlar kıyıya vurmaya başladı. Kumsal yosun kokusuyla kaplandı.

Daha da kötüsü vardı: Kırmızı deniz anaları.

Akıntıyla sürüklenen dev tabak büyüklüğündeki deniz anaları kıyı şeridini kuşattı.

Kumsalda oynayan çocuklar telaşla sudan çıktı.

— “Anne! Denizanası gördüm!”

— “Sakın dokunma çocuğum! Yakar canını!”

— “Kocaman kırmızı bir şey yüzüyor!”

— “Çık sudan hemen! Terliklerini giy!”

— “Bacağım biraz kaşınıyor anne!”

— “Gel buraya hemen, amonyak sürelim bacağına!”

— “Canım acıyor ama anneciğim!”

— “Geçer yavrum, deniz kumuyla ovala biraz!”

Rasim Bey kordon boyunda yürüyüşe çıktı. Dalgaların dövdüğü beton mendireğe baktı.

Yanındaki komşusuna seslendi:

— “Deniz karıştı be Mümtaz!”

— “Dip akıntısı başladı Rasim. Su buz gibi olmuştur şimdi.”

— “Bizim çocuklar da denize giremedi.”

— “Yarın sabah sütliman olur deniz, telaşlanma.”

— “Kıyıya bir sürü yosun birikmiş baksana.”

— “Belediye traktörle toplar yarın sabah onları.”

— “Poyraz yarın akşama kadar sürer bence.”

— “Sürsün be Rasim, biz de bağlara çıkarız!”

Poyraz kumsaldaki hasır şemsiyeleri sarstı. Balkonlardaki çizgili brandalar yırtılırcasına çırpındı.

Fakat bu fırtına kimsenin neşesini bozmadı. Çünkü Trakya sayfiyecisi denize giremezse mangala sığınırdı.

Dönem / Saat	Doğa Olayı	Sayfiye Refleksi	Tipik Sonuç
10.00	Sakin Marmara	İskeleden olta atma	Yarım kova istavrit
12.30	Şarap Damacanası	Kuyu suyunda soğutma	Keyifli öğle masası
14.00	Sert Poyraz	Kumsaldan tahliye	Dalgalı ve yosunlu kıyı
18.30	Akşam Ateşi	Verandada mangal yakma	Tekirdağ köftesi ziyafeti
21.00	Kordon Sohbeti	Çay bahçesinde pişti	Komşuluk diplomasisi

---

V. Tekirdağ Köftesi, Sıcak Peynir Helvası ve Trakya Muhabbeti

Saat 18.30 olduğunda sitenin tüm sokaklarından aynı duman yükseldi.

Demir mangallar avlulara çıkarıldı. Meşe kömürleri tutuşturuldu. Karton parçalarıyla yelleyerek ateş canlandırıldı:

— Puf! Puf! Puf!

Izgaranın üzerine hakiki Tekirdağ köfteleri dizildi. İnce uzun köfteler cızırdayarak yağını bıraktı.

Yanına yeşil sivri biberler ve dilimlenmiş soğanlar kondu.

Köftenin kokusu poyraza karıştı. Bütün siteye yayıldı.

Rasim Bey maşayı eline aldı. Köfteleri tek tek çevirdi:

— “Hasan! Tabakları getir be ya, köfteler nar gibi oldu!”

— “Geldim ağabey! Salata da hazır!”

— “Biberler acı mı Hasan?”

— “Kendi bahçemden kopardım, zehir gibi maşallah!”

— “Domatesleri de közleyelim mi Rasim Ağabey?”

— “Közle tabii Hasan, mangalın kenarına diziver!”

— “Sarımsaklı yoğurt da koyalım mı sofraya?”

— “Koy Mediha Hanım, köfteye çok yakışır!”

Sofraya sıcak tırnak pideleri geldi. Köftelerin yanına acı biber salçası sürüldü.

Yemekten sonra ise asıl sürpriz belirdi: Sıcak peynir helvası.

Fırından yeni çıkmış, üzeri kızarmış altın sarısı helva porselen kaseyle masaya kondu.

İçindeki taze tuzsuz peynir kaşığa yapışarak uzadı.

— “Kaşıkla Mediha Hanım, sıcakken yenir bu!”

— “Çok hafifmiş Rasim, elinize sağlık.”

— “Şarköy’ün peynirinden yapıldı bu, başka yerde bulamazsın.”

— “Bir tabak daha koy Rasim Bey, doyamadım.”

— “Helal olsun komşu, ye afiyetle!”

— “Çayı da ocağa koydum, demleniyor.”

— “Demli olsun Mediha Hanım, helvanın üstüne iyi gider!”

Masada kahkahalar yükseldi. Trakya şivesi gecenin neşesi oldu.

Eski anılar anlatıldı. Fabrika günleri, emeklilik hayalleri ve torunların başarıları konuşuldu.

---

VI. Hora Feneri’nin Işığı ve Gece Nöbeti

Saat 22.30. Rüzgar yavaşça hız kesti.

Mürefte’nin yukarısındaki tepede tarihi Hora Feneri dönmeye başladı.

1861 yılında Fransızlar tarafından inşa edilen o fener, karanlık denizin üstüne dev bir ışık demeti savurdu.

Işık birkaç saniyede bir kooperatif balkonlarını aydınlattı.

— Dönüyor! Geçiyor!

Işık demeti geçtikten sonra balkon tekrar derin bir lacivert karanlığa gömüldü.

Rasim Bey verandadaki hasır koltuğuna yaslandı. Bardağındaki son yudum şarabı bitirdi.

Uzakta Marmara Adası’nın silüeti görünüyordu. Gemilerin yeşil ve kırmızı fenerleri karanlıkta süzülüyordu.

— “Rasim, içeri gir artık, çiğ yağıyor.”

— “Beş dakika daha durayım Mediha. Hora Feneri’ni izliyorum.”

— “Yarın erken kalkıp pazara gideceğiz ama.”

— “Gideriz hanım. Şarköy pazarı öğleye kadar açık.”

— “Taze lor peyniri alacağız daha.”

— “Alırız Mediha, zeytinyağını da unutmayız.”

— “Çocukların üstünü örttün mü peki?”

— “Örttüm Mediha, poyraz üşütmesin diye battaniye verdim.”

— “Hadi kapat ışıkları.”

Rasim Bey fenerin ışığına el salladı. Balkonun sarı floresan lambasını kapattı:

— Çıt.

Sitedeki tüm evler derin bir uykuya daldı. Bahçelerdeki asma yaprakları gece serinliğinde titredi.

Marmara Denizi’nin dalgaları kumsala yosunlu köpükler bırakmaya sabaha kadar devam etti.

Ve Mürefte bağları, yarın güneş doğduğunda yeni şaraplara can vermek üzere sessizce uyudu.