Akçay Altınkum Martı Sitesinde Sezon Sonu Eylül Hüznü ve Balkon Masalarını Naylonlama Ritüeli

I. Çakıl Taşlı Otoparkta Bagaj Balistiği: Saat 16.30 ve Salça Kasaları

Eylül ayının ikinci pazar günüydü. Saat tam 16.30’du.

Akçay Altınkum Martı Sitesi’nin çakıl taşlı otoparkına derin bir keder çöktü. Yaz boyunca süren çocuk kahkahaları bıçak gibi kesildi. Kumsal radyoları sustu. Bisiklet zilleri sustu. 80 haneli site boşaltılan bir sınır garnizonuna dönüştü.

Güneş ışığı artık kavurucu değildi. Kazdağları’ndan inen serin bir rüzgâr çam dallarını ürpertiyordu.

Otoparktaki arabaların bagaj kapakları ardına kadar açıktı. Beyaz Renault Toroslar, Murat 131’ler ve tavan bagajlı Kartallar yan yana dizilmişti. Tavan çıtalarına ahtapot lastiklerle katlanır şezlonglar bağlanmıştı.

Bagaj yüklemek Türk orta sınıfının en zorlu mühendislik sınavıydı. En alta gazete kâğıtlarına sarılmış beş litrelik salça kavanozları konurdu. Domates ve biber salçaları yolda patlamasın diye aralarına eski yün patikler sıkıştırılırdı. Yıpranmış mutfak bezleri camların arasına tıkılırdı.

Yanına iki teneke Ayvalık sızma zeytinyağı yerleştirilirdi. Boşluklara torba torba ev tarhanası tıkılırdı. Kurutulmuş bamya ve patlıcan dizileri kapağın altına serilirdi. En üste iki yetişkinin bastırarak ezdiği ağır yün yorganlar atılırdı.

Arabaların arka tekerlekleri çamurluğa gömüldü. Süspansiyonlar yere yapıştı. Emekli banka müfettişi Burhan Bey alnındaki soğuk teri sildi. Stepnenin yanına son bir kavanoz cevizli incir reçeli sıkıştırdı. Eşine seslendi:

— “Hanım! Şu çizgili pikeleri de bastır. Bagaj kapağı anca oturur. Araba yere yapışacak diye söylenme sakın. Kışın Ankara ayazında bu halis köy salçasını nereden bulacaksın? Market salçası mı yedirelim torunlara?”

Komşular birbirinin bagajını süzdü. Kim daha çok zeytinyağı istifledi teftişi yapıldı.

Fakat bu telaş bir sevinç değildi. Yaklaşan büyük ayrılığın hüznünü erteleme çabasıydı.

II. Balkon Masasını Mumyalama Sanatı: Sera Naylonu ve Koli Bandı

Bagajlar kilitlenince en kutsal kapanış törenine geçildi. Balkonlar kış fırtınasına karşı mühürlenecekti.

Üç aydır üzerinde karpuz kesilen beyaz plastik masa kurban seçildi. Gece yarılarına kadar okey oynanan o masa artık terk edilecekti.

Bu basit bir örtme işlemi değildi. Gerçek bir mumyalama sanatıydı.

Dört plastik sandalye masanın üstüne ters çevrildi. Bacakları gökyüzüne dikildi. Üzerlerine kasaba hırdavatçısından alınan kalın şeffaf sera naylonu gerildi. Naylonun köşeleri masanın ayaklarının altına titizlikle kıvrıldı.

Ardından kahverengi koli bandı operasyonu başladı. Bant masanın gövdesine onlarca tur sarıldı.

Çıkan ses sitenin boş sokaklarında yankılandı:

Cııııırrrrttt! Cııııırrrrttt!

Rüzgâr naylonu yırtmasın diye mavi ambalaj ipleriyle denizci düğümleri atıldı. İşlem bittiğinde balkonda pürüzsüz devasa bir lahit yükseldi. Bu naylon anıt dokuz şiddetindeki lodosa meydan okuyacaktı.

Sardunya saksıları merdiven boşluğuna taşındı. Demir korkuluklar tuzdan çürümesin diye gres yağıyla silindi.

Balkon kapısının eşiğine eski havlulardan su seti yapıldı. Panjurlar indirildi. Odaların içine kurşuni bir karanlık çöktü.

Mutfakta ayakta durularak son bir dilim soğuk karpuz yendi. Çekirdekleri boş eviyeye tükürüldü.

Eski tüplü televizyonun üstüne dantel örtü örtüldü. Buzdolabının fişi çekildi. Kapağının arasına tahta bir mandal sıkıştırıldı. Koku yapmaması için iki parmak aralık bırakıldı.

Ev altı aylık derin bir kış uykusuna yattı.

III. İç Mekanın Kışa Mühürlenmesi: Tuzluktaki Pirinç ve Naftalin

Dışarısı paketlenirken evin içinde cerrahi bir operasyon sürüyordu. Sayfiye evinin en büyük düşmanı nem ve paslanmaydı.

Açık makarna paketleri ve irmik torbaları bekçiye verildi. Kışın farelere kırıntı bırakılamazdı. Bisküvi kutuları tamamen boşaltıldı.

Cam tuzlukların içine avuç avuç çiğ baldo pirinç dolduruldu. Kuzey Ege’nin nemi tuzu taşlaştırırdı. Baharda gelen o tuzu kıramazdı. Çekmecelere sararmış gazete kâğıtları serildi. Çatal bıçaklar kuru bezlerle tek tek parlatıldı.

Yataklardaki pamuk şilteler dikine kaldırıldı. Duvara yaslandı. Altlarından hava geçsin diye boşluk bırakıldı. Rutubet şilteyi çürütmesin istenirdi.

Dolapların içine avuç dolusu beyaz naftalin tabletleri saçıldı. Lavanta keseleri askılara bağlandı.

O keskin naftalin kokusu tahta dolaplara sindi. Altı ay sonra kapı açıldığında odayı bu koku karşılayacaktı. Naftalin kokusu yazlığa kavuşmanın resmi habercisiydi. O koku olmadan sayfiye başlamazdı.

IV. Şofben Tahliyesi ve Ana Vana Kapatma Merasimi

Bir evi kışa terk etmenin en kritik aşaması su tesisatıdır. Ocak ayında Kazdağları’ndan inen ayaz sıfırın altına düşerdi. Borularda kalan tek damla su bile donup tesisatı patlatırdı. Alt katın tavanına su akardı. Yüz binlerce liralık tadilat masrafı çıkardı.

Burhan Bey elinde İngiliz anahtarıyla banyoya girdi. Termosifonun tahliye tapasını söktü.

İçindeki paslı ve kireçli kaynar su kovaya boşaldı. Bütün bataryalar sonuna kadar açıldı. Tesisattaki son damla tıslayarak çekilene kadar beklendi. Klozetteki su dahi süngerle kurulandı. Don tehlikesine karşı sifon boşaltıldı.

Nihai tören bahçedeki su kuyusunun başında yapıldı. Ağır beton kapak iki kişi tarafından levye ile kaldırıldı.

Çukurun dibindeki sarı pirinç ana vana uzun demir T anahtarıyla kavrandı. Saat yönünde son dişine kadar sıkıldı:

Garrrç!

Vana kapandı. Evin dış dünyayla son bağı da kesildi. Musluklar artık hava bile ememezdi. Borularda sadece derin bir boşluk kaldı.

V. Bekçi Kulübesine Bırakılan Zarf: ‘Dursun Efendi Sana Emanet’

Saat 17.15 oldu. Arabalar nizamiyeye doğru süzüldü. Tek katlı bekçi kulübesinin önü veda durağına döndü.

Emektar bekçi Dursun Efendi kapıda dikiliyordu. Başında kasketi vardı. Yün yeleğini şimdiden giymişti. Kehribar tespihini çekiyordu. Yanında bütün yaz çocukların beslediği koca kafalı sokak köpeği Kont yatıyordu. Kont da kışın yaklaştığını anlamış gibi başını patilerine koymuştu.

Burhan Bey arabadan indi. Ceketinden beyaz bir zarf çıkardı. Zarfın içinde katlanmış beş yüz lira vardı. Bir de sarı pirinç daire anahtarı duruyordu.

Zarfı Dursun Efendi’nin nasırlı avucuna bıraktı. Bu ritüel kadim bir güven anlaşmasıydı:

— “Dursun Efendi, ev sana emanet. Gözünü seveyim fırtınada panjurlara bir bakıver. Çatıda kiremit kayarsa haber et.”

Dursun Efendi elini göğsüne koydu:

— “Merak etme Burhan Amca. Kasım poyrazında balkonları tek tek gezerim. Geçen kış doktorun penceresini telle bağlamıştım, içeri damla girmedi. Her pazar evi havalandırırım. Seneye haziranda sağ salim kavuşuruz inşallah.”

Zarf cebe girdi. Anahtar kancalı ahşap panoya asıldı. Dursun Efendi yedi ay boyunca 80 haneli hayalet sitenin tek hâkimiydi. Geceleri boş verandaların sesini sadece o dinleyecekti.

VI. Boş Kumsalın Islığı ve Arka Camdan El Sallayan Çocuklar

Saat 17.45’te demir nizamiye kapısı kulak tırmalayan bir gıcırtıyla örtüldü. Arabalar çakıl taşlarını savurarak ana yola çıktı. İstanbul ve Ankara yoluna düştü. Konvoy ağır ağır ilerledi.

Arka koltuktaki çocuklar bu vedanın en mahzun yolcularıydı. Üç aydır kömür gibi kararmışlardı. Dizlerindeki kabuklar henüz düşmemişti. Kumlarda yalınayak koşan o çocuklar şimdi triko hırkaları giymişti. Kucaklarında bitmemiş tatil ödevi kitapları vardı.

Burhan Bey’in 11 yaşındaki torunu Ece buğulanan arka camı parmağıyla sildi. Kumsala baktı:

— “Dede, bisikletimi depoya kilitledin değil mi? Seneye Deniz yine gelecek mi buraya? Kumsalda yine buluşur muyuz?”

Burhan Bey dikiz aynasından torununa baktı. Boğazı düğümlendi. Yutkundu:

— “Gelecek güzel kızım. Seneye yine burada olacağız.”

Araba virajı döndü. Deniz gözden kayboldu. Kumsalda zaman aniden durdu.

Sahil tamamen boşaldı. İskeledeki ahşap kalaslar dalgalarla dövüldü. Rüzgârda sallanan paslı salıncaklar acı acı gıcırdadı. Martılar gökyüzünde yalnız çığlıklar attı. Çakıllarda yuvarlanan kırık bir plastik kovanın tıkırtısı duyuldu.

Kuzey Ege’nin eylül rüzgârı boş şezlongların arasından geçti. Kederli bir ıslık çaldı. O ıslık biten bir çocukluğun iç çekişiydi.

Sayfiye perdesi indi. Fakat o özgürlük gelecek haziranı beklemek üzere kumsalın derinliklerinde uykuya daldı.